X
تبلیغات
رایتل

نیم‌فاصله و عمده‌ترین کاربرد آن

1 مرداد 1393 ساعت 16:27

امروزه فاصله‌گذاری برون و درون کلمات نه تنها امری ضروری است، که باعث رسایی و زیبایی نوشته‌مان می‌شود. در نوشته‌های فارسی، دو نوع فاصله وجود دارد: فاصلهٔ برون‌کلمه‌ای و  فاصلهٔ درون‌کلمه‌ای. فاصلهٔ برون‌کلمه‌ای، در واقع، همان فاصلهٔ میان کلمه‌های یک جمله یا عبارت است، که فاصلهٔ یک‌حرفی نیز خوانده می‌شود. به طور مثال، به فاصلهٔ میان کلمه‌های عبارت «یکی از صاحبدلان سر به جیب مراقبت فرو برده بود» فاصلهٔ برون‌کلمه‌ای گفته می‌شود. فاصلهٔ درون‌کلمه‌ای، که نیم‌فاصله نیز نامیده می‌شود، به فاصلهٔ میان اجزای ترکیب یا حروف منفصل گفته می‌شود (دستور خطّ فارسی، 1389: 10). مثلاً، به فاصلهٔ میان زبان و شناسی، ترجمه و پژوهی، در واژه‌های «زبان‌شناسی» و «ترجمه‌پژوهی»، از سویی، و فاصلهٔ میان حروف واژهٔ «رازورزی»، از سوی دیگر، فاصلهٔ درون‌کلمه‌ای یا نیم‌فاصله گفته می‌شود. ظاهراً اولین کسی‌که فاصله‌گذاری را در رسم‌الخط فارسی به کار گرفته‌ است شادروان دکتر غلامحسین مصاحب، سرویراستار دایرة‌المعارف فارسی، بوده ‌است (صلح‌جو، 1386: 34).

    

اهمال‌کاری در مورد فاصله‌گذاری، در بیشتر موارد، موجب ابهام و دیرخوانی می‌شود. به مثال زیر (صلح‌جو، 1386: 33 ـ 34) توجه کنید:


ـ جهان شاه‌محمدی در پایان‌نامهٔ خود به کارخانه‌داران خود محور چگونگی انجام‌دادن کار را نشان داد.


 فقط در صورتی می‌توانیم جملهٔ بالا را درست بخوانیم که فاصله‌های میان و درون کلمات را رعایت کرده باشیم، زیرا بیشتر واحدهای این جمله را، برمبنای فاصله‌گذاری، به دو صورت می‌توان تعبیر کرد:


ـ جهان شاه‌محمدی (جهان شاه‌محمدی / جهان‌شاه محمدی)


ـ پایان‌نامه (پایان‌نامه / پایانِ نامه)


ـ کارخانه‌داران (کارخانه‌داران / کارِ خانه‌داران)


ـ خود محور (خود محور / خودمحور)


چنانچه فاصله‌های مزبور را رعایت کنیم، جمله‌ٔ فوق را باید به صورت‌های زیر بازنویسی کنیم :

ـ جهانِ شاه‌محمدی در پایان‌ِ نامهٔ خود به کارِ خانه‌دارانِ خود محور چگونگی انجام‌دادن کار را نشان داد.

ـ جهان‌شاه ‌محمدی در پایان‌نامهٔ خود به کارخانه‌دارانِ خودمحور چگونگی انجام‌دادن کار را نشان داد.


برای نگارش نیم‌فاصله می‌توان از نرم‌افزار کم‌حجم و رایگان تری‌لی‌آوت [TrayLayout] استفاده کرد. پس از نصب و اجرای این نرم‌افزار، کافی است کلیدهای فاصله [space] و تبدیل [shift] را با هم فشار دهید.


عمده‌ترین کاربرد نیم‌فاصله عبارت است از:

عمده‌ترین کاربرد نیم‌فاصله

 

کاربرد

مثال‌ها

 

فعل

پیشوند «می»

می‌روم

×

می روم

 

مجموعهٔ {ام، ای،

 ایم، اید، اند}

خسته‌ام

×

خسته ام

 

رفته‌اید

×

رفته اید

 

اسم

نشانهٔ جمع

کتاب‌‌ها

×

کتاب ها

 

مجموعهٔ {ام، ات، اش،

 مان، تان، شان}

خانه‌‌اش

×

خانه اش

 

کشتی‌‌شان

×

کشتی شان

 

اسم‌های دوجزئی

نیم‌فاصله

×

نیم فاصله

 

اسم‌های چندجزئی

دست‌دوم‌فروشی

×

دست دوم فروشی

 

صفت

پسوند «تر»

کوچک‌تر

×

کوچک تر

 

پسوند «ترین»

بزرگ‌ترین

×

بزرگ ترین

 

صفت‌های دوجزئی

کم‌سواد

×

کم سواد

 

صفت‌های چندجزئی

به‌هم‌ریخته

×

به هم ریخته

 

قید

قیدهای دوجزئی

دست‌کم

×

دست کم

 

قید‌های چندجزئی

روی‌هم‌رفته

×

روی هم رفته


جدول بالا، از طرفی، عمده‌ترین کاربرد و، از طرف دیگر، حدا‌قل کاربرد نیم‌فاصله است. به بیان دیگر، برخی‌ها در موارد دیگری نیز از نیم‌فاصله بهره می‌برند، که کاربرد عام نیافته‌
است. به طور نمونه، انتشارات سخن در مورد ماضی التزامی و ماضی بعید نیز از نیم‌فاصله استفاده می‌کند؛ آنها، مثلاً، «رفته بودم» و «رفته باشم» را به صورت «رفته‌بودم» و «رفته‌باشم» می‌نویسند. افزون‌بر این، در مورد اسم‌ها/صفت‌ها/قیدهای دوجزئی یا چندجزئی نیز اندکی تمسامح شده‌ است. با این همه، رعایت همین حداقل بی‌تردید باعث گیرایی و رسایی نوشته‌مان می‌شود.    

 

یادداشت‌ها:

ـ دستور خطّ فارسی (1389). فرهنگستان زبان و ادب فارسی. چاپ . تهران: انتشارات فرهنگستان.

ـ صلح‌جو، ع. (1386). نکته‌های ویرایش. تهران: نشر مرکز.


برچسب‌ها: نیم‌فاصله
نظرات (1)
14 مرداد 1395 ساعت 23:48
با سلام. سپاسگذار بابت دقت و توضیح شما.
فقط یک نکته عرض کنم و اون اینکه بنظرم اگه از کیبورد استاندارد فارسی استفاده بشه بهتر از اینه که نرم‌افزار tray layout رو نصب کنیم که با همه‌ی سیستم‌ها هم سازگار نیست و کار کردن باهاش دردسرهایی داره ...
http://www.parsilatex.com/joomla/index.php/remository/%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%82%D9%87/%DA%A9%DB%8C%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF-%D9%81%D8%A7%D8%B1%D8%B3%DB%8C-(Iranian-Standard-Persian-Keyboard-(ISIRI-9147)-(Version-2.0))/
امتیاز: 0 0
پاسخ:
سلام. سپاس از توجه شما. ممنون از اینکه کیبورد فارسی را معرفی کردید. اما گمان نمی‌کنم Tray Layout دردسر و مشکلی داشته باشه.
برای نمایش آواتار خود در این وبلاگ در سایت Gravatar.com ثبت نام کنید. (راهنما)

نام :
ایمیل :
وبگاه/وبلاگ :
ایمیل شما بعد از ثبت نمایش داده نخواهد شد